Trước
  • gặp mặt đầu xuân 17
  • gặp mặt đầu xuân 16
  • gặp mặt đầu xuân 15
  • gặp mặt đầu xuân 14
  • gặp mặt đầu xuân 13
  • gặp mặt đầu xuân 12
  • gặp mặt đầu xuân 11
  • gặp mặt đầu xuân 10
  • gặp mặt đầu xuân 9
  • gặp mặt đầu xuân 8
  • gặp mặt đầu xuân 7
  • gặp mặt đầu xuân 6
  • gặp mặt đầu xuân 5
  • gặp mặt đầu xuân 4
  • gặp mặt đầu xuân 3
  • gặp mặt đầu xuân 2
  • gặp mặt đầu xuân 1
  • mừng xuân canh tý
  • Chúc mừng ngày doanh nhân
  • Sinh nhật chủ tịch hội đồng quản trị 4
Cập nhật: 28/05/2013
Nghề rèn làng Vát
Cư dân vùng đồng chiêm Quế Võ đã tạo lập, gìn giữ và phát triển khá nhiều nghề truyền thống mang đậm dấu ấn văn hóa như nghề làm gốm, đan lát dụng cụ sinh hoạt, nghề rèn đúc nông cụ… Trong đó, nghề rèn sắt thủ công của người làng Vát - thôn Việt Vân xã Việt Thống- không chỉ nức tiếng một thời mà còn luôn gắn bó mật thiết với nhiều gia đình nơi thôn quê, lúc đông vụ.

Với người làng Vát, khó ai nhớ rõ khởi thủy của nghề rèn, chỉ biết rằng theo các bậc cao niên nơi đây thì nghề rèn đã có từ hàng trăm năm nay. Trẻ làng Vát sinh ra đã quen mắt, quen tai với tiếng búa quai, tiếng ống bễ phì phò thâu đêm suốt sáng. Và nói đến nghề rèn, người làng Vát thường tự hào với câu thành ngữ “Liềm rào, dao Vát”, bởi dao Vát từ lâu đã nổi tiếng bén ngọt mà sản phẩm làng khác khó bề sánh kịp. 

Nghệ nhân Nguyễn Văn Khoản, sinh năm 1940, một thợ rèn kỳ cựu làng Vát cho biết: Thời kỳ sôi động và hưng thịnh nhất của nghề rèn làng Vát là vào khoảng những năm 1950 của thế kỷ trước. Hầu hết các sản phẩm như dao, kéo, liềm, cuốc… đều được khách buôn từ một số vùng lân cận tìm về đặt trước. Cả làng tất bật với nghề, ba giờ sáng đã bắt đầu nổi lửa. Nhiều gia đình giầu có nhờ làm nghề như hộ ông Lương, ông Đốc, ông Minh, ông Quản Lưu, ông Quả Khôi… Thời điểm những năm 1966-1967, làng Vát có cả một tổ chuyên khâu với 32 thợ rèn cốt cán sản xuất theo chính sách kế hoạch hóa tập trung. Sản phẩm do nhà nước bao tiêu, công thợ được quy đổi ra công điểm để trả lương bằng thóc.

Quy trình rèn qua nhiều công đoạn từ việc chọn lựa nguyên vật liệu, chuẩn bị nhiên liệu đến thổi bễ, cặp sắt tôi, quai búa đập… Khi sản phẩm thành hình thì chuyển qua khâu gia công bào, gọt, làm chuôi, tra cán, lau chùi và cuối cùng là chuyển đến người tiêu dùng. Tiếp theo quy trình rèn là công đoạn cặp. Cặp là giai đoạn tôi luyện, gia cố, định hình các thỏi sắt. Sau khi tạo dáng sản phẩm thì tiến hành tôi sắt. Trong khâu tôi sắt, người thợ làng Vát có một “bí quyết” riêng để tạo nên những sản phẩm có chất lượng cao, đó là khả năng nhìn mầu sắt để đưa vào tôi. Người làng Vát có nhiều cách tôi sắt khác nhau, có loại sắt thì tôi bằng nước lã, có loại thêm một lượng muối vừa phải, nhưng quan trọng là phải biết cách xem loại sắt để chọn cách tôi, như thế sản phẩm mới sắc và bền. Sau khi tôi  là đến giai đoạn mài. Trước đây, người ta thường mài dao bằng đá nhưng nay đã có máy mài thay thế.

Mỗi một sản phẩm được tạo ra đều đạt được những giá trị về độ sắc, độ bền và độ dẻo dai rất thích hợp với các công việc lao động cũng như tâm lý của người tiêu dùng.

 Nghề rèn truyền thống của người làng Vát đòi hỏi sự tài hoa, khéo léo của đôi bàn tay con người. Cao hơn nữa là sự kiên trì, tháo vát và sáng tạo của người thợ để có thể cho ra lò những sản phẩm tinh xảo vừa có giá trị làm vật dụng vừa thể hiện bản sắc văn hóa truyền thống của cư dân trồng lúa nước. Tuy nhiên, trước áp lực của cuộc sống hiện đại và sự cạnh tranh của cơ chế thị trường, nghề rèn nơi đây đã mai một khá nhiều. Cả làng chỉ còn 4 hộ làm nghề. Ngay như lò rèn của gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Khoản cũng đã không đỏ lửa từ lâu, mặc dù bí quyết nghề nghiệp ông đã truyền lại cho cả ba người con trai.

Khôi phục, bảo tồn và phát huy, phát triển nghề rèn truyền thống làng Vát là ý nguyện của nhiều hộ dân nơi đây, bởi nó không chỉ đơn thuần mang lại hiệu quả kinh tế xã hội mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa làng nghề miền Kinh Bắc. Và đó cũng chính là trăn trở và mong ước của những người đang gắng “giữ lửa” nghề rèn truyền thống làng Vát hôm nay.

baobacninh.com.vn
Video
Đối tác
Tiện ích
Tổng lượt truy cập: 9 2 3 5 8 8
Đang Online: 2
Hôm qua: 849
Tổng lượt truy cập: 923,588